Jos Horeman in 'de tempel'. Foto: Roel Kleinpenning
Jos Horeman in 'de tempel'. Foto: Roel Kleinpenning

Na 140 jaar eigen onderkomen voor de vrijmetselaars van Loge Broedertrouw

Maatschappij

‘S-HEERENBERG/DOETINCHEM - Eeuwenoud versus modern, vaste regels versus gemoedelijk en openheid versus beslotenheid: het zijn contrasten die kenmerkend zijn voor de zogeheten vrijmetselaars; een broederketen over de hele wereld. In totaal telt Nederland er 6000, verdeeld over 156 loges in 73 plaatsen. Vrijmetselaarsloge Broedertrouw is er daar één van en trok onlangs, na bijna 140 jaar te hebben rondgezworven, in een eigen stek. Het gekochte pand in hartje ‘s-Heerenberg waar men voorheen de tandarts bezocht, werd verbouwd tot loge die nu zo goed als klaar is. 

Door Kelly Heerink

Loge Broedertrouw telt vandaag de dag 19 leden en werd op 9 januari 1882 opgericht in Doesburg. Uit die tijd dateert het gerestaureerde vaandel dat prijkt in het gloednieuwe onderkomen. Hierop zie je het symbool voor de vrijmetselarij: een passer en winkelhaak. De passer staat onder andere voor maat houden en de winkelhaak voor de verhouding tot de medemens.  

De loge verhuisde in 1921 naar Hotel Emma in Doetinchem, omdat het aantal Doetinchemse vrijmetselaars toenam. “Broedertrouw heeft in de loop der jaren veel verschillende ruimten gehuurd. Voor onze intrek in ‘s-Heerenberg huurden we een zaal in Kasteel De Kelder in Doetinchem en Hotel Restaurant Ruimzicht in Zeddam”, vertelt Jos Horeman (75). De broeder woont in Nijmegen, maar komt oorspronkelijk uit Doesburg. “Dat we nu een eigen loge hebben, vind ik heel bijzonder.”
Dat eigendom is te danken aan overleden broeder Ben Benraadt. Hij liet een gul legaat achter aan Broedertrouw. “Om hem te eren hangt zijn portret aan de muur”, vertelt Jos. “Ook de bar is naar hem vernoemd: die noemen we Bens Place.”

Naast de schenking van Benraadt, wordt alles bekostigd uit eigen middelen: ledencontributie. Ook veel werkzaamheden worden verricht door vrijmetselaars. Jos: “Wij zijn ‘gewoon’ lid van een vereniging. Net zoals bij een voetbal- of tafeltennisvereniging. Met een bestuur.”
Toch mag niet iedereen zomaar lid worden van dit genootschap. Ben je ‘een vrij man’ (als in zonder strafblad) en geloof je niet in dogma’s? Dan volgen er drie gesprekken om te kijken of het klikt. “Religieuzen zijn welkom, zolang ze hun geloof er niet door willen drukken”, legt Jos uit. “De vertaling van een vrijmetselaar is namelijk vrijdenker.” Daar zijn er volgens hem veel van. “Die zijn zich er alleen niet, of nog niet, van bewust.”
Je lidmaatschap opzeggen? “Dat is mogelijk. Binnenkomen is moeilijker dan eruit stappen”, zegt de vrijdenker met een lach. “Er vindt nog wel een gesprek plaats waarin gevraagd wordt hoe we diegene verder kunnen helpen.”

Sommige heren zijn al meer dan 30 jaar lid. De 41-jarige Alphons, één jaar lid, uit Doetinchem is één van de jongsten binnen de club. Zijn foto en/of achternaam in de krant heeft-ie liever niet. “We krijgen een hoop vooroordelen voor onze kiezen. Die komen voort uit onbegrip en onwetendheid”, aldus de broeder die niet altijd zin heeft om zich te verdedigen. “Het is mijn reis, mijn ding.”
Alphons werd vrijmetselaar omdat hij op zoek was naar meer verdieping binnen de sociale kring. “Uit bijvoorbeeld praten over Max Verstappen en bier drinken, haalde ik niet meer genoeg voldoening. De bijeenkomsten vormen een rustpunt in mijn drukke leven.”

Als vrijmetselaar start je als leerling, vervolgens word je gezel en uiteindelijk meester. Elke groep heeft een eigen bibliotheek, zowel fysiek in het gebouw als digitaal. Er wordt namelijk een hoop gelezen en onderzocht. “De kern van de vrijmetselarij is een betere versie van jezelf worden. Daar zit geen einddatum aan vast, dit doe je tot je dood.”
Inzichten worden gedeeld tijdens bijeenkomsten. Jos: “Een broeder levert een zogenoemd ‘bouwstuk’ op - vergelijkbaar met een lezing. Pas na het spreken mogen vragen worden gesteld. De voorzitter bepaalt wanneer wie aan de beurt is.” Er gelden meer voorschriften. Zo wordt er niet óver elkaar of dóór elkaar heen gepraat. Wel met elkaar. Ofwel respectvol met elkaar omgaan. “Daarbij komt dat we elkaar altijd allemaal handen schudden bij binnenkomst en na afloop. Tussentijds drinken we koffie of een biertje.”
Waar een bouwstuk over kan gaan? Bijvoorbeeld over de filosoof Spinoza of muziek. “Zo sprak ik laatst over Mozart”, aldus Jos. Hij was een beroemde vrijmetselaar. Net als bijvoorbeeld Willem Drees. “Politiek en religie zijn verboden onderwerpen - deze thema’s zitten het vrij denken namelijk in de weg.”
Elke loge heeft ook een ‘tempel’. Dit is een mystiek ogende ruimte in Egyptische sfeer. Er wordt gebruik gemaakt van rituelen en symbolen die dienen als hulpmiddel bij het overbrengen van gedachten of gevoelens.
In deze ruimte vinden overgangen plaats: bijvoorbeeld een inleiding van een leerling, zoals Alphons onderging: een ervaring die de verbroedering versterkt. Hoe dat precies in zijn werk gaat, delen broeders niet. Behalve het kledingvoorschrift: een rokkostuum, smoking of zwart pak. “We willen niet dat broeders van tevoren weten wat ze te wachten staat”, verklaart Jos waarna Alphons zegt: “Doordat ik er helemaal blanco inging, heb ik het ritueel ook heel bewust meegemaakt.”
Andere agendapunten zijn jaarvergaderingen, sprekers vanuit andere loges en open avonden voor belangstellenden. Op maandagavond 26 februari staat er weer één gepland tussen 20.00 - 22.00 uur. Adres: Zeddamseweg 11a in ‘s-Heerenberg. De open avond is gratis - wel eerst even aanmelden via deze site.

Advertenties doorgeplaatst vanuit Montferland Journaal