75 jaar Markthal Didam: de enige overdekte weekmarkt in Nederland

DIDAM – De overdekte markthal in Didam bestaat dit jaar 75 jaar. Daarmee is het niet alleen een bijzonder gebouw met een rijke geschiedenis, maar ook een unieke plek in Nederland: het is namelijk de enige overdekte markthal waar nog elke week een weekmarkt wordt gehouden. Voorzitter Frenk Polman, ere-voorzitter Harrie Loeters en marktmeester Gerard kijken met trots terug op het verleden én vooruit naar de toekomst.

Door Karin van der Velden

Het idee voor een markthal in Didam ontstond al in de jaren dertig. In die periode was sprake van veterinaire ziektes, waardoor behoefte ontstond aan een overdekte plek waar handel veilig kon plaatsvinden. In 1939 werd de grond aangekocht, maar door de Tweede Wereldoorlog kwamen de plannen stil te liggen.
Pas in 1949 werden de plannen weer opgepakt. Architect Smulders tekende het gebouw en in 1950 werd de eerste steen gelegd. Een jaar later, op 3 april 1951, werd de markthal officieel geopend. De bouw werd uitgevoerd door het Didamse bedrijf Boerstal Kok.
Voorzitter Frenk Polman vindt het bijzonder dat de hal juist in die periode werd gebouwd. “Nederland was nog volop bezig met de wederopbouw na de oorlog. En toch werd er zo’n markthal gebouwd.”

Eigen foto

Biggen, eenden en ganzen
In de beginjaren draaide de handel vooral om biggen. Daarnaast was er een mevrouw die begon met kledingverkoop. Zij is pas een paar jaar geleden gestopt. Later kwamen er ook eenden, ganzen en kalveren bij, vaak op verschillende dagen.
De hal bleek al snel te klein. In 1954 werd besloten tot uitbreiding en een jaar later werd er opnieuw een stuk aan de een zijvleugel aangebouwd. In de vloer is nog altijd te zien waar het oorspronkelijke gebouw eindigde en de uitbreiding begon.
De biggenmarkt bleef jarenlang een belangrijk onderdeel van de hal, totdat die in 1974 stopte. Door ziektes en een afnemende vraag werd de handel steeds lastiger. Het samenbrengen van biggen van verschillende boeren vergrootte de kans op verspreiding van ziektes, waarna uiteindelijk een landelijk verbod volgde. Erevoorzitter Harrie Loeters vertelt: “Boeren kwamen met een mand met zes biggen en gingen soms naar huis met zeven of acht, omdat een andere boer er stiekem een of twee bij had gestopt. Een volle mand en vol alcohol, zo gingen de boeren weer naar huis.” De markt was destijds echter meer dan alleen handel. Boeren uit de hele Achterhoek kwamen naar Didam. Later kwamen ze vooral uit de directe omgeving. “Het onderlinge contact was minstens zo belangrijk,” aldus Harrie.

Nieuwe functies
Toen de handel in dieren verdween, kreeg de markthal nieuwe functies. “De vrijdagmarkt is heilig,” zegt marktmeester Gerard, die al bijna 32 jaar deze rol vervult. “Iedere vrijdag zorg ik ervoor dat alles goed verloopt. Kraamhouders die een vaste plek op de markt willen hebben, kunnen zich bij mij melden. Ik bepaal vervolgens de indeling. Vroeger moesten er ongeveer zestig kramen opgebouwd worden, de meeste handelaren komen tegenwoordig met hun eigen verkoopwagens. De markt loopt van half elf tot half zes en er zijn nog een paar kleine plekken beschikbaar.”
Door de week heeft de hal ook een praktische functie: er worden auto’s gestald. Dat begon in de tijd dat auto’s nog snel roestten. Toen stonden er wel vijftig, nu staan er nog zo’n vijftien.
De functie van marktmeester werd van generatie op generatie overgedragen. Decennialang werd de markt beheerd door de familie Freriks. Zij woonden in het marktmeestershuis, die naast de Markthal stond. Gerard Jansen is de schoonzoon van de eerdere marktmeester W.A. Freriks.

Activiteiten voor hele dorp
Door de jaren heen vonden er talloze activiteiten plaats in de hal. Zo organiseerde de vroegere Stichting Komeet – een ondernemersvereniging uit Didam – jaarlijks een beurs. Ook waren er paardenkeuringen, caravankeuringen, kerstmarkten en evenementen van de kleindierenvereniging. In coronatijd was er zelfs een oliebollen drive-in Nog steeds zijn er grote feesten, zoals een Hollandse avond, een Q-music party, het jaarlijkse Sinterklaasfeest. Jaarlijks zijn er beuren bijvoorbeeld miniaturen van landbouwvoertuigen.

Markthal bleef behouden
De toekomst van de markthal stond rond de eeuwwisseling even op het spel. Toen Panhuis en Meulenvelden werden ontwikkeld, waren er plannen om het gebouw te laten verdwijnen. Na discussies met de gemeente en woningcorporatie Laris (nu Plavei) bleef de hal uiteindelijk behouden. Het marktmeestershuis werd wel gesloopt.
Volgens Polman is dat een goede keuze geweest. “De omgeving is er heel blij mee. We houden ook rekening met de buurt Bij evenementen stoppen we om twaalf uur en om half één moet het stil zijn. De feesten beginnen dan al zeven uur ’s avonds. Dat is vroeger dan bij andere feesten, maar het werkt prima.”
De parkeerplaatsen rondom de hal mogen door de buurt worden gebruikt, bijvoorbeeld door bezoekers van het Panhuis, Gezondheidscentrum en Meulenvelden. Natuurlijk niet op vrijdag tijdens de markt.

Vrijwilligers
Het onderhoud van het karakteristieke gebouw gebeurt grotendeels door vrijwilligers van de marktvereniging. De vereniging telt zo’n zestig leden. “Het zijn mensen die willen dat het gebouw blijft bestaan,” vertelt Loeters, die sinds 1992 bij het bestuur betrokken is en negentien jaar voorzitter was. Tegenwoordig heeft hij een adviserende rol. Vrijwilligers zemen regelmatig de 48 ramen van de hal. Elk raam bestaat uit twaalf kleine ruitjes met spijlen.
In de afgelopen jaren is de hal gemoderniseerd. In 2010 werd het dak gerenoveerd. Er kwam LED-verlichting en er zijn zonnepanelen geplaatst op een plek waar omwonenden geen last hebben van schittering. In 2020 werd bovendien een invalidentoilet gebouwd. “Daarmee is het gebouw weer helemaal toekomstbestendig,” zegt Frenk Polman, die in 2013 voorzitter werd.
Sinds een paar jaar is er in de hal een koffiehoek, waar bezoekers gratis koffie kunnen drinken. “Het is een plek waar mensen samenkomen,” aldus Polman. “Dat sociale aspect hoort echt bij de markthal.”

Jubileum op 3 april
Het 75-jarig bestaan wordt op vrijdag 3 april (Goede Vrijdag) gevierd met inwoners, klanten en marktkooplui. Tijdens de jubileummarkt zijn er verschillende acties bij de kramen. Bezoekers krijgen koffie en een taartje en kunnen via bonnen bij de kramen kans maken op prijzen. In totaal worden 75 cadeaubonnen weggegeven. Voor kinderen is er een kleurwedstrijd. De kleurplaten zijn te downloaden via de website. Op 21 en 28 maart liggen ze ook bij de marktkramen. De prijsuitreiking vindt plaats op 10 april.

markthal-didam.nl