4,8 miljoen euro voor gemeentefinanciën geeft Montferland lucht

DIDAM – Gemeente Montferland krijgt 4,8 miljoen euro van het Rijk als compensatie voor het tekort in het gemeentefonds. Hiermee is ‘ravijnjaar 2026’ afgewend, maar uitdagingen voor de toekomst blijven bestaan: “De komende jaren zijn moeilijk voor te bereiden.”

Door Guus Helle 

April was een spannende maand voor veel gemeenten. Het was het laatste moment dat het kabinet ‘ravijnjaar 2026’ kon voorkomen, het jaar waarin driekwart van de Nederlandse gemeenten een aanzienlijk tekort verwachtten op hun begroting. Op de valreep kwam het kabinet toch met een compensatie voor het tekort: 3 miljard euro, te verdelen onder de lokale overheden. Voor veel gemeente is hierdoor het ravijn een dal geworden, in ieder geval tot 2028.

Zo ook voor Montferland. De gemeente keek in 2026 een tekort van 4,6 miljoen euro in de ogen (4% van de jaarlijkse begroting) en had al een lange lijst van mogelijke bezuinigingen opgesteld. Maar nu de gemeente 4,8 miljoen euro extra kan verwachten in 2026 is de angel er uit: “Het geeft lucht, we hoeven geen paniekdingen meer te doen”, Jeanette Derksen, wethouder financiën voor de gemeente.

Uitdaging blijft
Als buitenstaander zou je denken dat daarmee het probleem is opgelost, maar toch zijn er nog wat stappen te zetten, aldus Derksen: “We hebben nog niet alle kosten voor 2026 doorberekend, zoals gemeenschappelijke regelingen en kapitaallasten. Wellicht hebben we dus nog wel een kleine slag te maken, al is die significant minder dan we dachten.”

Waar deze slag gaat vallen is nog onduidelijk tot 6 november, wanneer de gemeenteraad stemt over de begroting én over eventuele ombuigingen: “Het is aan de gemeenteraad hierin keuzes te maken. We hebben een lijst met ombuigingen opgesteld waaruit ze kunnen kiezen. Of ze komen zelf met andere ideeën, dat kan ook.” Hierover speculeren heeft volgens de wethouder geen zin, maar ze verwacht dat de keuzes geen pijn gaan doen: “We moeten wel iets ombuigen, maar we hoeven bijvoorbeeld geen dorpshuizen dicht te doen.”

Wat de gemeente in ieder geval blijft doorzetten is het ‘realistisch begroten’. Posten waar de afgelopen jaren aan het einde van de streep geld overbleef worden anders begroot, zodat dit geld vrijkomt voor andere taken. “Als blijkt dat we het geld later toch nodig hebben voor de oorspronkelijke post, kunnen we het alsnog inzetten.” Hiermee maakt de gemeente al een deel van het benodigde geld voor 2026 vrij.

Jeugdzorg
Het sociaal domein blijft, net als voorgaande jaren, de grote onzekere factor in de gemeentefinanciën: “Het blijft een zorgenkind, eigenlijk al vanaf de taak naar de gemeente is gegaan in 2014.” Gemeenten hebben structureel te weinig geld gekregen voor jeugdzorg en Wmo, zegt de wethouder. Een standpunt dat ook wordt erkend door Commissie van Ark, dat de steeds toenemende kosten van de jeugdzorg heeft onderzocht.

Hier komt bij dat er nog veel vragen openliggen: “Hoe gaat de jeugdzorg zich ontwikkelen, wat gaat Commissie van Ark 2 doen?” De wethouder hoopt dat het volgende kabinet oog heeft voor de moeilijke positie van gemeenten: “Tot die tijd blijft het onduidelijk, maar we moeten wel geld krijgen om goed ons werk te kunnen doen. Zonder knaken geen taken.”

Montferland zet in te tussentijd in op preventie van zorg: “We doen aan de voorkant veel, zoals het inzetten van praktijkondersteuners bij de huisarts, die mensen op kunnen vangen door middel van eerste gesprekken.” Indien nodig kunnen patiënten vervolgens verwezen worden naar specialistische zorg, zoals een psycholoog. De hoop is dat door op tijd mensen op te vangen, duurdere zorgkosten worden voorkomen. Maar de vraag blijft of dit voldoende gaat zijn, mensen die zorg nodig hebben kunnen niet weggestuurd worden.

Ravijnjaar 2028
Al met al is het ravijnjaar voor nu afgewend, maar Derksen waarschuwt toch dat de vlag nog niet uit kan: “Het ravijnjaar lijkt op te schuiven naar 2028.” De kloof die zich dan aandient, is mogelijk nog dieper dan de oorspronkelijke voorspellingen voor 2026. Gemeente Montferland blijft echter staan voor verantwoordelijk financieel beleid: “We gaan voor een structureel financieel gezonde gemeente.”