Tentoonstelling en wandeling ter ere van 80 jaar bevrijding van Didam
CultuurDIDAM - Op 3 april is het precies 80 jaar geleden dat Didam werd bevrijd door de Canadezen. Deze bijzondere mijlpaal wordt herdacht met een tentoonstelling in de Didamse bibliotheek. Vanaf de opening op 3 april tot en met 10 mei zijn er zestien grote panelen met verschillende thema’s te zien. De tentoonstelling richt zich op de oorlog in Didam, de gebeurtenissen in Nederland komen vluchtig voorbij. In 2015 was er ook al een tentoonstelling, maar de laatste tien jaar is weer nieuwe informatie verzameld.
Door Karin van der Velden
De tentoonstelling in de bibliotheek wordt op 3 april om 14.00 uur officieel geopend door wethouder Ingrid Wolsing. Op zestien panelen wordt de oorlogsgeschiedenis van Didam belicht in verschillende thema’s. Er is ook nieuwe informatie verzameld. De OVD heeft toegang gekregen tot dagboeken en er is veel aanvullende informatie verzameld dankzij de ontwikkeling van de Liberation Route.
De panelen laten zien hoe Didam de oorlog beleefde. Eerst was er nog hoop op neutraliteit, maar in mei 1940 vielen de Duitsers vanaf de Duitse grens Nederland binnen. Nederlandse soldaten probeerden ze tegen te houden, onder andere door de brug in Westervoort op te blazen en in de Slag om de Grebbeberg, waar vier Didammers omkwamen.
In de oorlog begonnen de Duitsers met de aanleg van de autobaan A12, de bouw werd al snel stilgelegd en pas in 1962 afgerond. Eten en andere goederen waren alleen op de bon verkrijgbaar, die je alleen met een stamkaart kon aanschaffen. Wie ondergedoken zat, kreeg geen stamkaart, dus het verzet begon ze na te maken.
Er is aandacht voor de Didamse Joodse gemeenschap en voor het verzet. Verzetsmensen hielpen onderduikers en geallieerde piloten, met alle risico’s die dat met zich meebracht. Tot september 1944, toen de geallieerden in Normandië landden, was het relatief rustig. De mensen in Didam dachten dat het einde in zicht was, maar juist de laatste maanden waren het zwaarst. Höhere SS- und Polizeiführer Hanns Albin Rauter, vestigde zijn hoofdkwartier in Didam. Toen hij op weg was naar het hoofdkwartier van Seyss-Inquart in Apeldoorn werd een aanslag op hem gepleegd, waarna de Duitsers wraak namen en 263 mensen executeerden.
Didam kreeg te maken met evacués uit onder andere Arnhem en Roermond. Het dorp, dat in die tijd 8000 inwoners had, groeide tijdelijk met 10.000 mensen. De kerk en het Zwijnshoofd zaten stampvol. Didamse inwoners werden gedwongen om voor de Duitsers te werken, zelfs als dwangarbeider. Sommigen kwamen niet meer terug. Toen te weinig mannen zich vrijwillig meldden, gijzelden de Duitsers negen vooraanstaande Didammers, zij werden gevangen gehouden in het Juvenaat in Zevenaar totdat er genoeg arbeiders waren.
Op 3 april 1945 trokken de Canadezen Didam binnen. De laatste nacht zat heel Didam in de kelder, maar daarna was het eindelijk zover: de bevrijding! De Canadezen beschreven hoe ze ontvangen werden door de bevolking. Begin mei verzamelden Didammers zich bij Peperkamp (Tepedi), die als enige nog een werkende radio had, om het nieuws van de bevrijding van Nederland te volgen. Die bevrijding werd dat jaar meerdere keren gevierd, onder andere op 9 mei en rond 31 augustus, de verjaardag van koningin Wilhelmina.
Het laatste bord gaat over de nasleep van de oorlog. Na de oorlog duurde het lang voordat alles weer normaal was. Het klooster in Loil werd getroffen door een ernstige explosie, waarbij twee meisjes om het leven kwamen. Het openbaar vervoer werd met legervoertuigen gedaan tot in juni 1946 de treinen weer reden.
Naast de tentoonstelling organiseert de OVD op 6 april een historische wandeling langs verschillende plekken in het centrum van Didam die aan de oorlog herinneren. Initiatiefnemer Theo te Wil en vrijwilligers van de OVD begeleiden de groepen, die uit maximaal acht personen bestaan. Aanmelden is verplicht en kan tot 30 maart via secretaris@ovd-didam.nl.
Sinds een paar jaar kun je per fiets of wandelend de Liberation Route door Didam volgen. De fietsroute gaat langs alle 18 gedenktekens, er zijn vijf wandelroutes die je langs een deel van de bijzondere plekken voeren. Via de app RoutAbel lees je allerlei achtergrondinformatie.
De OVD roept alle inwoners op om op 3 april de vlag uit te hangen ter ere van de bevrijding van Didam. Kijk voor meer informatie op: