Thomas van Kekem. Foto: archief Oudheidkundige Vereniging Didam
Thomas was misschien wel de eerste Nederlandse militair die sneuvelde
Vervolg van voorpagina
Door Karin Van Der Velden
'S-HEERENBERG - Thomas wist wel dat hij gevaarlijk dicht bij de 'moffen' zat. Toen hij in april nog even thuis was, waarschuwde zijn oudere collega Kees van der Grijn hem. "Ach," zei Thomas, "als ze komen, dan ga ik de tuin doen bij Hitler.
Jan Kok, die destijds in de Dijksestraat op nummer 44 woonde, werd wakker van het geluid van de vliegtuigen en machinegeweren. "Toen ik naar buiten keek, zag ik Duitse militairen op motor met zijspan vanuit de Ravenstraat de Dijksestraat inrijden. Vlakbij onze woning lag langs de heg een gedode Duitse militair die spoedig werd opgehaald."
Andere Nederlandse soldaten werden gevangen genomen en naar Duitsland afgevoerd. Nederland capituleerde op 14 mei. Daarvoor werd hevig strijd geleverd op de Grebbeberg. Vier Didamse jongens sneuvelden: Piet Bodde (25), Sally Löwestein (21), Gerrit Wichers (26) en Gerrit Willemsen (27). De Nederlandse soldaten waren bij voorbaat kansloos. Toen de oorlog begon, bestond het Nederlandse leger uit 100.000 beroepsmilitairen, sinds augustus 1939 aangevuld met 140.000 dienstplichtigen. Er was geen effectief verdedigingsplan en de bestaande stellingen waren al jarenlang verwaarloosd. De grensbewaking bestond uit wachters die waren opgesteld bij verharde grenswegen, soms op meer dan tien kilometer afstand van elkaar. De wachters waren bewapend met een lichte mitrailleur. In noodgevallen konden ze de vijand even ophouden zodat een waarschuwing kon worden doorgegeven. Verdedigen tot het bittere einde zou een zinloze opoffering van mensen betekenen. Toen de Duitsers in Didam aankwamen, probeerde Thomas ze tegen te houden. Hij had geen schijn van kans.
Thomas werd tijdelijk begraven waar hij sneuvelde, een paar weken later kreeg hij een plekje op de begraafplaats in Didam. Bij die begrafenis waren familieleden, zijn werkgever en zijn collega Kees van der Grijn aanwezig. Het was ook zijn werkgever die de ouders van Thomas inlichtte over zijn dood. Het bericht kwam binnen bij de burgemeester van Ameide en Tienhoven, maar die was zo van zijn stuk dat hij de jobstijding niet kon overbrengen. In 1979 verhuisde het stoffelijk overschot van Thomas naar het militaire ereveld 'De Grebbeberg' bij Rhenen.
Wie was Thomas van Kekem?
Thomas werd op 12 januari 1920 geboren in Tienhoven. Hij was de zoon van Freek en Grietje van Kekem-Van 't Hof. Annie was zijn oudere zus en Piet zijn jongere broer. Al op jonge leeftijd ging hij werken in de boomgaarden rondom slot Herlaer in Tienhoven en in zijn vrije tijd speelde hij bij Muziekvereniging 'Unie'. Toen hij in 1939 werd opgeroepen voor militaire dienst, werd hij ingedeeld als tamboerhoornblazer. Het is zeer waarschijnlijk dat Thomas de eerste Nederlandse militair was die tijdens de Tweede Wereldoorlog sneuvelde.
In april 2013 zocht Krijn van der Grijn, de zoon van Thomas' collega Kees, contact met Jan Beursken van de Oudheidkundige Vereniging Didam. Jan deelde de beschikbare informatie over Thomas van Kekem. Met die informatie werd een artikel gemaakt dat in september 2013 in het Nieuwsblad van de Historische Vereniging Ameide Tienhoven verscheen. Delen uit dit artikel werden door Jan weer gebruikt voor een hoofdstuk in het boek 'Getuigenissen van de Oorlog', dat de OVD in 2015 uitbracht. Deze verhalen zijn de bron voor dit artikel.