Van strak en stoep naar koel en groen: maak van je tuin een paradijs
Stokkum - Een tuin hoeft niet meer perfect strak en betegeld te zijn. Sterker nog: steeds meer mensen ontdekken hoeveel plezier een groene, levendige tuin geeft. Vogels die komen drinken, vlinders tussen de bloemen, egels die ’s avonds rondscharrelen en iedere week weer iets nieuws dat opkomt of bloeit. Het mooie is: iedereen kan eraan beginnen. Groot of klein, met een flinke achtertuin of alleen een balkon.
Door Karin van der Velden
Vrijwillige Tuinrangers Renée Velsink en Rob Jansen bezoeken inwoners thuis om mee te denken over vergroening van hun tuin. Kosteloos en vrijblijvend. Niet om te vertellen wat “moet”. Juist om te kijken: wat wil jij eigenlijk met je tuin? Renée vertelt: “Wij proberen vooral enthousiasme over te brengen en praktische ideeën te geven.”
Iedere tuin kan groener
Veel mensen denken dat een natuurrijke tuin alleen mogelijk is met een groot stuk grond. Dat klopt niet, legt Rob uit. “In een kleine tuin of op je balkon kun je met paar bloempotten, een klimplant tegen de muur of een schaaltje water voor vogels al verschil maken.” Juist al die kleine groene plekken samen vormen een groot netwerk voor vogels, insecten en andere dieren. “Vele kleintjes maken een grote,” aldus Renée.
Dat vergroenen helpt tegen hitte en wateroverlast, maakt het extra belangrijk. Een groene tuin blijft koeler tijdens warme zomers en kan regenwater beter opnemen. Er zijn via de gemeente verschillende subsidiemogelijkheden voor het vergroenen van de tuin.
Kijken wat bij jou past
Volgens de Tuinrangers begint een goede tuin met één simpele vraag: wat wil je met je tuin? Dat varieert van in de zon liggen tot zelf groenten en fruit kweken. Daarbij gebruiken de Tuinrangers een handige checklist en inspiratievoorbeelden met maar liefst 23 verschillende soorten tuinen en biotopen. Van een schaduwrijke bostuin tot een bloemenrijk gazon of een kleine wildernis.
Wil je vooral vogels aantrekken? Dan helpt een waterplek en beschutting in struiken of hagen. Zie je graag vlinders fladderen? Dan zijn nectarplanten belangrijk. Heb je een natte tuin? Misschien past een wadi goed. Wil je weinig onderhoud? Dan kun je kiezen voor een "luie tuin” met vaste planten en minder maaien. "Veel mensen zijn opgegroeid met het idee dat een tuin netjes moet zijn: rechte lijnen, kort gras, geen blaadje op de grond,” zegt Renée. "Zodra je dat een beetje loslaat, wordt tuinieren makkelijker én leuker.”
Minder tegels, meer leven
Een van de belangrijkste adviezen van de Tuinrangers is simpel: minder verharding. Een terras of tuinpad is prima, maar in een volledig betegelde tuin vind je weinig natuur en verkoeling. “Veel tuinen bestaan uit een enorme grasmat met een smal randje bloemen,” zegt Rob. “Draai het eens om.” Een bloemrijk gazon hoeft niet ingewikkeld te zijn. Minder maaien is al een goed begin. Bijvoorbeeld één keer per maand. “Dan krijg je vanzelf klaver, madeliefjes en paardenbloemen,” vertelt Renée. “Dat maakt een gazon meteen veel levendiger. Paardenbloemen zijn ontzettend belangrijk voor hommels en bijen.” En iedere week verschijnt er weer iets nieuws. Dat maakt een groene tuin spannend, vinden de Tuinrangers. “Je blijft ontdekken.”
Gifvrij tuinieren
Een groene tuin begint bij gifvrij werken. Pesticiden zijn schadelijk voor veel meer dieren dan alleen de ongewenste beestjes waarvoor ze bedoeld zijn. Zelfs zogenaamd biologische bestrijdingsmiddelen raken insecten die juist belangrijk zijn voor vogels en biodiversiteit. De Tuinrangers adviseren daarom om planten de ruimte te geven en meer vertrouwen te hebben in natuurlijke balans. Bij nieuwe planten kiezen steeds meer kwekers voor gifvrij geteelde soorten. Inheemse planten spelen daarbij een grote rol.
Wie veel vlinders, bijen en vogels wil, doet er goed aan om zoveel mogelijk inheemse planten te kiezen. Dat zijn planten die van nature in Nederland voorkomen. "Bij een Hortensia bijvoorbeeld, zie je erg weinig activiteit."
Sommige insecten leven bijna uitsluitend op bepaalde plantensoorten. Hoe meer variatie aan inheemse planten, hoe groter de biodiversiteit. Een favoriet van Renée? Koninginnekruid, ofwel wel leverkruid. “Dat trekt echt enorm veel vlinders aan.” Zelfs grote tuincentra spelen daar steeds meer op in. “Je ziet gelukkig dat grotere winkels nu meer aandacht geven aan inheemse planten.”
Water doet wonderen
Een andere gouden tip: voeg water toe aan de tuin. Dat hoeft geen complete vijver te zijn. Een eenvoudige waterschaal waar vogels kunnen drinken en badderen werkt al geweldig. Renée noemt de vogelsoorten die regelmatig haar tuin bezoeken: “Kwikstaarten, putters, zwarte roodstaarten. Zodra je water toevoegt, gebeurt er van alles.” En nee, een natuurlijke vijver hoeft geen muggenprobleem te veroorzaken. “In een gezonde vijver leven juist dieren zoals salamanders en libellenlarven die muggenlarven opeten.”
Een rommelhoekje mag
Misschien wel het lastigste advies voor veel mensen: ruim de tuin niet té netjes op. Afgevallen bladeren, oude plantenstengels en een stapeltje hout zijn belangrijk voor dieren. Egels overwinteren er, insecten schuilen erin en vogels vinden er voedsel. “Winterklaar maken hoeft helemaal niet,” zegt Rob. “Afval is leven.”
Dat betekent niet dat een tuin meteen een jungle hoeft te worden. Het gaat vooral om meer variatie en structuur: een haagje hier, wat hogere planten daar, een hoekje dat wat natuurlijker mag blijven.
Er is geen excuus
Volgens de Tuinrangers hoeft vergroenen helemaal niet duur of ingewikkeld te zijn. Het kan met kleine stappen beginnen. Een tegel eruit. Minder maaien. Een waterschaal neerzetten. Een klimplant tegen de muur. Een paar inheemse bloemen planten. “Het mooie is: er is altijd wel een oplossing,” zegt Renée. “Hoe groot je tuin ook is, hoeveel tijd je ook hebt.”