Ook toeristen genieten van meer graan op Achterhoekse akkers

BORCULO - Met meer graan op de akkers is de Achterhoek nog mooier. Graan dat vakmensen in diezelfde Achterhoek kunnen verwerken tot kwaliteitsproducten. Volgens het platform Achterhoek Food, Slow Food Achterhoek en Achterhoek Toerisme is het hoog tijd dat de schijnwerper wordt gericht op de regionale graanteelt.

Door Gerard Menting

Extra aandacht voor de graantelers en de verwerkers van de opbrengst ervan, zoals bakkers, brouwers, stokers, horeca en restaurants, gaat leiden tot nóg meer graan in het landschap, hopen de initiatiefnemers. Meer graan in het landschap verhoogt de biodiversiteit en verbetert de bodem, geeft Maurits Steverink, trekker van het platform Achterhoek Food aan.

Molen en mouterij
Opmerkelijk is dat binnen een straal van vijftig kilometer alle benodigde disciplines beschikbaar zijn. Molen De Vier Winden in Vragender maalt al meer dan 150 jaar Achterhoeks graan tot kwaliteitsmeel. In Winterswijk is vloermouterij Masterveld gevestigd, waar graan de bewerking ondergaat waarmee het als grondstof voor de bierbrouwerij of de whiskystokerij beschikbaar komt.

“Er worden hier prachtige foodproducten gemaakt die onderscheidend zijn en internationaal prijzen winnen”, zegt Steverink. “Dat is nog te weinig bekend. Daar willen we met deze campagne graag de aandacht op vestigen zodat ook recreanten en toeristen weten dat ze hiervoor de Achterhoek moeten bezoeken.”

In het oog springende voorbeelden van topproducten gemaakt met Achterhoeks graan zijn de whisky’s van distilleerderij de Bronckhorst in Zelhem, het meel dat het Nederlands team in 2022 gebruikte op het wereldkampioenschappen voor broodbakkers in Parijs en de prijswinnende pannenkoeken van De Heikamp in Ruurlo.

Meer graan op de akkers is goed voor de biodiversiteit. Foto: Rebke Klokke/Achterhoek Toerisme

Uitdaging
Voor die laatste producten is sinds enkele jaren een heel korte keten ontstaan. Bert van Zijtveld van De Heikamp verbouwt op 4 hectare zelf het graan voor de pannenkoeken en het brood in zijn restaurant. “De uitdaging is om goede bakkerskwaliteit tarwe te produceren. Dat lukt het ene jaar beter dan het andere. Ik snap nu ook waarom boeren altijd klagen over het weer”, lacht hij.

In 2022 viel alles samen en was er een topjaar met hoge opbrengst en hoge kwaliteit tarwe. “Daar hebben we mooie dingen van gemaakt. Het meel is zelfs gebruikt voor masterclasses van bakexpert Hans Som uit Didam.” Van Zijtveld hoopt dat de campagne meehelpt aan bewustwording over de pure producten zonder toevoegingen en E-nummers, die in de regio worden gemaakt,

Met zilver en brons ontving Erik Legters twee weken geleden op de World Whisky Awards in Londen, de Olympische Spelen voor de distillateurs, weer twee eervolle onderscheidingen voor zijn whisky’s. Wat de whisky van de Zelhemse distilleerderij zo bijzonder maakt, is het gebruik van oude rassen graan zoals zwarte en rode emmer, gele tarwe en spelt. “Wereldwijd is het een unieke grain whisky. Het estergehalte, dat zorgt voor de intensiteit van de smaak, is zeer hoog. Dat wordt erg gewaardeerd.”

Prijwinnende whisky uit Ruurlo, gemaakt van Achterhoeks graan. Foto: Lemon Photography/Achterhoek Toerisme

Tot rust komen
Er zitten wel tien verschillende graanrassen in zijn whisky’s. “Het is heel bijzonder dat die in de regio worden verbouwd. Het is ook gewoon mooi om te zien. Ik kom altijd tot rust bij een graanveld. Voor de biodiversiteit is het ook superbelangrijk. Ik zat vroeger bij mijn opa op de combine, dan zag je de hoentjes alle kanten op vliegen. Die waren jaren weg, maar je ziet ze nu weer in het veld.”

Van oudsher werd op de zandgronden van de Achterhoek veel graan verbouwd. Daarbij hoorden ook flora zoals korenbloemen en akkervogels zoals de veldleeuwerik, het veldhoentje en de patrijs. Op de akkers rond de kleine gemengde bedrijven stonden al voor 1900 graansoorten zoals rogge, tarwe, gerst, haver en boekweit, vooral voor de eigen voedselvoorziening. In de tweede helft van de vorige eeuw maakte het graan grotendeels plaats voor gras- en maisland. Het graan dat nog op akkers groeide, was bestemd voor veevoer. Inmiddels is op zo’n 90 hectare weer graanteelt voor humane voeding. Door de samenwerking tussen telers, verwerkers en de vakmensen die er producten van maken, is de verwachting dat het areaal graan in de Achterhoek verder groeit.

Nieuw beeldmerk
Het steekt Steverink overigens dat er in de winkels in de regio tal van producten liggen zoals koekjes, bier en brood die met de naam of door de afbeelding van een Achterhoeks vlaggetje de suggestie wekken dat het een streekproduct is. “Zonder dat er ingrediënten uit de regio in zitten.” Onderdeel van de campagne is dan ook een nieuw beeldmerk ’Van Achterhoekse bodem’, met daarop een korenaar met gele of groene achtergrond.

Congres over Achterhoeks als foodregio
Inspiratie uit Noord-Ierland en Zweden moet op het Achterhoek Food Congres de weg wijzen om de Achterhoek op de kaart te zetten als foodregio. Experts en betrokkenen gaan op 23 mei bij de DRU in Ulft met elkaar aan de slag om uit te zoeken hoe de Achterhoek de meest gezonde en vitale regio van Europa kan worden.
Sprekers zijn Lena Friblick van het inspiratiecentrum Botildenborg in Zweden, expert op het gebied van de sociale functie van food, en Michele Shirlow uit Noord-Ierland, een pionier die food een centrale plek heeft weten te geven in het toeristisch profiel van Noord-Ierland.
Platform Achterhoek Food en haar partners steunen de beweging naar een onderscheidende foodregio met duurzamer en gezond voedsel.