Bijzondere Kilderse glas-in-loodramen bij verbouwing van kerk tot appartementen

KILDER - Na de onttrekking aan de eredienst wordt de karakteristieke Johannes de Doperkerk in Kilder omgebouwd tot acht appartementen. Een verbouwing die met groot respect voor de rijke geschiedenis plaatsvindt, vooral met de uitzonderlijke glas-in-loodramen wordt eerbiedig omgegaan. Van de tien ramen van pater Humbertus Randag worden er vier elders in het gebouw ingepast, de andere ramen blijven op de oorspronkelijke plek zitten.

Vincent van Vuuren van Architectenbureau Hurenkamp vertelt dat de toekomstige bewoners van de Kerk in Kilder bewust voor deze bijzondere plek kiezen. Volgens hem komen hier straks alleen bewoners die iets met het gebouw hebben, die de geschiedenis voelen en waarderen. Het is heel opmerkelijk dat de kerk uit 1886 een spouwmuur heeft, iets wat pas na 1902 gebruikelijk werd bij woningen. De spouw maakt het mogelijk om het gebouw goed te isoleren zonder nieuwe binnenwanden te plaatsen. In de nieuwe appartementen blijft daardoor de originele structuur bewaard. De acht appartementen worden verdeeld over twee woonlagen, vier op de begane grond en vier op de verdieping.

Voor Hans Hegman en Gerard Booms van Heemkundekring Bergh zijn de glas-in-loodramen het kroonjuweel van het gebouw. Hegman vertelt dat pater Humbertus Randag, de franciscaanse kunstenaar die de ramen maakte, niet de waardering kreeg die hij verdiende. Dat komt omdat hij nauwelijks op de voorgrond trad. Hij signeerde zelden zijn werk en had geen leerlingen die hem bekendheid bezorgden. Wie zijn glaswerk kent, herkent zijn stijl onmiddellijk. De kerk in Kilder is bijzonder omdat hier tien ramen van Randag samenkomen. Hegman noemt ze “een uniek voorbeeld van het laatste staartje van de kerkelijke kunst van het Rijke Roomse Leven”, gemaakt aan het begin van de jaren ’50, vlak voordat de vernieuwingen van het Tweede Vaticaanse Concilie de kerkelijke kunst voorgoed zouden veranderen.

De kunstzinnige impuls in Kilder kwam van pastoor Adriaan van Weerdenburg, de ‘oorlogspastoor’, die onder de indruk was van het lot van de martelaren van ’s-Heerenberg. Voor hen werd het zuidelijke gedachtenisraam gemaakt, terwijl het noordelijke raam pastoor Bluemers herdenkt, de ‘bouwpastoor’ die in 1886 opdracht gaf voor de bouw van de kerk. Van Weerdenburg gaf Randag opdracht om de blanke ramen in het schip te vervangen door acht grote, kleurrijke taferelen uit de heilsgeschiedenis: het zijn de verhalen over Adam en Eva, de belofte van Maria als Nieuwe Eva, de geboorte van Christus, de bruiloft te Kana, de roeping van Petrus, de kruisdood, de verrijzenis en de nederdaling van de Heilige Geest. Het raam met de afbeelding van de geboorte van Christus, komt straks prominent boven de nieuwe entree, aan de noordkant van het kerkgebouw.

De kerk zelf werd ontworpen door de bekende neogotische architect Alfred Tepe. In ‘s-Heerenberg was men zo onder de indruk dat Tepe opdracht kreeg voor het ontwerp van de St. Pancratiuskerk, die moest groter en nog imposanter gebouwd worden. In deze kerk is veel werk van de befaamde kunstenaar Mengelberg te zien. De vorst van Hohenzollern heeft veel daarvan gefinancierd. Kilder had dat geluk niet, daar werd de inrichting door Ter Riele gedaan, maar die bleef veel soberder. 

Niet alleen het glas blijft behouden. Aan de kant waar ooit een timmerwerkplaats zat, bevindt zich het St. Jozefaltaar. Boven dat altaar hangt een grote muurschildering van Jozef, die de patroonheilige van de timmerlieden is. De schildering blijft op haar plek en krijgt een glazen beschermplaat. De schildering is toe aan een grondige schoonmaakbeurt, dat wordt aan een toekomstige bewoner overgelaten. De kleurrijke tegelvloeren aan weerszijden van het altaar krijgen een nieuwe functie in de centrale hal van het appartementencomplex.

Verkoop van de appartementen loopt via Erik Rozendaal uit ’s-Heerenberg.