‘Van huis uit Gelders’ over migratie naar de Kempen

Liemerse boeren vestigden zich in Brabant

Bladel/Megchelen - Thea Sas-Duenk heeft een boek geschreven over 37 boerenfamilies en hun nazaten. Geen willekeurige families. ‘Van huis uit Gelders’ beschrijft de migratiegeschiedenis van pioniersgezinnen, die vanaf 1910 vanuit dorpen in de Liemers naar de Brabantse Kempen trokken. De familie van Thea vertrok uit Megchelen naar Bladel om een nieuw bestaan op te bouwen.

Door Marcel van Berkum

Thea vertelt meer over haar familiegeschiedenis: “Mijn opa Hein Tenbült uit Megchelen trouwde met Dorethea Mäteling uit Anholt en ze vertrokken in 1923 naar Bladel in de Kempen. Hun dochter Johanna - mijn moeder - kwam nog regelmatig vanuit Brabant naar Megchelen en logeerde bij familie. Op een keer ontmoette zij daar Theo Duenk. Ze werden verliefd, trouwden in 1949 en gingen ook in Bladel wonen.” Dochter Thea vertelt dat ze nog veel familie in deze omgeving heeft en er regelmatig op bezoek komt. “Ze houden wel van een feestje. Het is altijd gezellig. Bovendien kan ik me prima verstaanbaar maken, want in huis spraken we Gelders dialect.”

Grondhonger
In de eerste decennia van de twintigste eeuw gingen veel jonge boerengezinnen uit de Liemers naar de Kempen om daar een nieuwe toekomst op te bouwen. In de Brabantse grensstreek was nog veel onontgonnen gebied en de grond was er aanmerkelijk goedkoper dan in onze regio. De jonge boeren kwamen niet uit de Achterhoek, maar vooral uit de Liemers van plaatsen als Gendringen, Bergh, Wehl, Didam en dus ook Megchelen. Het geloof was hierbij een belangrijke factor. In de Liemers waren de inwoners overwegend rooms-katholiek en in de Achterhoek protestants. Ook de Kempen was katholiek. De katholieke gezinnen waren groot en in de Liemers was er gewoonweg niet voldoende grond om alle zonen aan een bestaan te helpen. Ze hadden wel geld maar geen grond. Grondhonger was de reden van de trek naar het zuiden van Nederland. Migratie naar Kempenland bleek een uitkomst, gestimuleerd door het Rijk. Daar woonden veel keuterboertjes en was weinig expansie. De Liemersen dachten groter en hadden ervaring onder meer door hun arbeid als boerenknecht bij grote Duitse boeren. Er werden nieuwe boerderijen gebouwd. Veeteelt werd belangrijker en de streek kreeg een grote economische opleving. In het kielzog van de migrerende boeren volgden ook bouwvakkers en andere ambachtslui.

Road trip
Een deel van de Liemerse boeren kwam te wonen in Gelderse Hoef bij Bladel. Die naam kreeg de buurtschap vanwege de Geldersen, die er gingen wonen. “Ik ben daar opgegroeid”, vertelt Thea, die tegenwoordig in Eersel woont. “Ik was altijd al geïnteresseerd in mijn afkomst en toen ik een oude foto onder ogen kreeg van mijn opa Hein Tenbült bij het werk op het land, besloot ik daadwerkelijk onderzoek te doen. Mijn vriendin Lidy Klein Holkenborg is ook in de Gelderse Hoef opgegroeid en haar voorouders komen uit Voorst en Breedenbroek. Zij had dezelfde interesse. Samen gingen we enkele dagen op een road trip door de streek waar onze roots liggen.” Ze verzamelden veel gegevens en zochten samenwerking. Via het Erfgoed Centrum Achterhoek en Liemers (ECAL) kwamen ze in contact met de Oudheidkundige Vereniging Gemeente Gendringen (OVGG) in Ulft. Eind 2024 werd het project ‘Gelderse boeren in Brabant’ opgestart. De heemkundige vereniging kon putten uit een uitgebreid archief aan documenten en foto’s. Het project was ook een mooie gelegenheid om hun eigen gegevensbestanden aan te vullen. Inmiddels zijn er meer dan 200 persoonskaarten samengesteld. Jan Hartjes van de OVGG meldt dat het project dynamisch is zonder einddatum en de werkgroep ontvangt nog regelmatig nieuwe informatie.

Crowdfunding
Thea heeft dankbaar gebruik gemaakt van de gegevens, die in het project zijn verzameld, naast haar eigen research. Voor haar boek heeft ze zich beperkt tot de buurtschap Gelderse Hoef en de 37 families. ‘Van huis uit Gelders’ komt binnenkort van de drukker en wordt op 7 november feestelijk gepresenteerd. Thea heeft de tekst geschreven met hulp van archivaris Hugo Leijten. Het boek is rijk geïllustreerd met foto’s, kaarten en documenten en de lay-out is verzorgd door ontwerper Merel Sas, dochter van Thea. Om de uitgave te bekostigen is een crowdfunding pagina samengesteld. Daarop staan diverse mogelijkheden om het boek, dat 38 euro kost, te bestellen.

voordekunst.nl/projecten/22002-ons-boek-van-huis-uit-gelders